Kadın ve erkek çalışanlar arasındaki ücret farkı, çalışma hayatındaki en kalıcı eşitsizliklerden biri olmaya devam ediyor.
OECD’nin Pay Transparency in Progress raporuna göre tam zamanlı çalışan kadınların ortalama kazancı, erkeklerin kazancının yaklaşık yüzde 90’ında kalıyor. Başka bir ifadeyle kadınlar, erkeklerin kazandığı her 1 dolar ya da 1 euroya karşılık ortalama 90 sent kazanıyor.
Ücret farkı onlarca yıldır kapanmadı
OECD verileri, kadınlarla erkekler arasındaki ücret farkının azalmasına rağmen ilerlemenin oldukça yavaş olduğunu gösteriyor.
1990’lardan bu yana ortalama ücret farkı yalnızca 9 puan azaldı. Mevcut hızın devam etmesi halinde kadın ve erkeklerin ücretlerinin eşitlenmesi için daha uzun yıllar gerekecek.
OECD ülkeleri de ücret eşitsizliğini toplumsal cinsiyet eşitliği alanındaki en önemli sorunlardan biri olarak değerlendiriyor.
Şirketlere raporlama zorunluluğu yayılıyor
Ülkelerin kadınların karşılaştığı ücret eşitsizliğini azaltmak için başvurduğu yöntemlerden biri ücret şeffaflığı.
OECD ülkelerinin yüzde 55’inde, yani 38 ülkenin 21’inde özel sektör işverenleri belirli koşullar altında kadın ve erkek çalışanlar arasındaki ücret farkını raporlamak zorunda.
Ancak bu oran hızla yükseliyor. OECD’ye göre 2026 sonuna kadar 38 ülkenin 32’sinde, yani üye ülkelerin yüzde 84’ünde özel sektörde ücret farkının raporlanması zorunlu olacak.
Avrupa Birliği’nin Ücret Şeffaflığı Direktifi de bu değişimin önemli nedenlerinden biri.
Türkiye’de zorunlu raporlama yok
OECD raporunda Türkiye’ye ilişkin tabloya da yer veriliyor.
Türkiye’de özel sektör işverenlerinin kadın ve erkek çalışanlar arasındaki ücret farkını düzenli olarak raporlamasını zorunlu kılan ulusal bir sistem bulunmuyor.
Ücret bilgileri belirli durumlarda, örneğin iş müfettişliği incelemelerinde talep edilebilse de şirketlerin kadın ve erkek çalışanların ücret farklarını düzenli olarak açıklaması gerekmiyor.
OECD’nin 2026 sonuna ilişkin değerlendirmesinde Türkiye; ABD, Yeni Zelanda, Meksika, Kosta Rika ve Kolombiya ile birlikte özel sektörde zorunlu ücret farkı raporlamasının bulunmayacağı ülkeler arasında gösteriliyor.
Sadece maaşları açıklamak yetmiyor
Ücret şeffaflığı uygulamaları yalnızca kadın ve erkek çalışanların ortalama kazançlarının açıklanmasıyla sınırlı değil.
Bazı ülkelerde şirketlerden ücret farklılıklarının nedenlerini incelemeleri, eşit değerdeki işleri karşılaştırmaları ve açıklanamayan farklılıklar için önlem almaları da isteniyor.
Özel sektörde eşit ücret denetimi uygulayan OECD ülkelerinin sayısının 2026 sonunda 10’dan 26’ya yükselmesi bekleniyor.
OECD, ücret şeffaflığının tek başına kadın ve erkekler arasındaki ücret farkını ortadan kaldırmayacağını, ancak eşitsizliğin görünür hale gelmesini sağlayarak işverenleri harekete geçirebileceğini belirtiyor.
Kaynak: OECD, Pay Transparency in Progress, 2026
