Desmin ile İlgili Kardiyomiyopati (DRM)
Desmin ile ilgili kardiyomiyopati (DRM), dünya genelinde yaklaşık her 2.000 kişiden 1’ini etkileyen kalıtsal bir hastalıktır. Bu hastalık, kalp kası hastalıkları arasında yer alarak, genç yetişkinlerde kalp yetmezliğinin en yaygın nedenlerinden biridir. DRM için özel bir tedavi mevcut değildir; hastalar genellikle genel kalp yetmezliği ilaçlarıyla tedavi edilmektedir.
DRM, desmin geninde veya bu proteinin katlanmasında rol oynayan αB-Crystallin (CRYAB) genindeki mutasyonlar nedeniyle oluşmaktadır. Bu mutasyonlar, desminin yanlış katlanarak kalp kası hücrelerinde toksik kümeler oluşturmasına yol açmaktadır.
Yeni İnsan Modelinin Geliştirilmesi
Washington Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, mikro mühendislik ile geliştirilmiş kalp dokuları ve mutant CRYAB’ı insan vücudundaki seviyelere yakın bir konsantrasyonda ifade eden indüklenmiş pluripotent kök hücreler kullanarak, ilk insan modelini oluşturdu. Araştırmacılardan Nathaniel Huebsch, “Şimdiye kadar ilerleme, belirsiz çeviri değerine sahip deneysel modellere bağımlı kalmakla engellenmişti” dedi.
Huebsch ve ekibi, 11 Kasım’da Science Advances dergisinde yayınladıkları çalışmada, geliştirdikleri mühendislik dokusunun yanı sıra, protein kalitesi kontrol mekanizmasının kardiyomiyopati üzerindeki etkilerine dair bulgularını aktardılar.
Kalp Dokusu ve Mekanik Kuvvetler
Kardiyomiyositlerin, bu mühendislik dokularında mekanik çekme kuvvetlerine maruz kalması, gerçek bir kalpte olduğu gibi, önemli bir özellik olarak belirlendi. Bu mekanik kuvvetler, hücrelerin desmin üretimini ve düzenlenmesini sağladı ve böylece hastalığın önemli özelliklerini yeniden oluşturabilmeyi mümkün kıldı.
Yasaman Kargar, mutant CRYAB’ı ifade eden insan indüklenmiş pluripotent kök hücrelerini kullanarak, mini mühendislik kalp dokuları oluşturdu. Bu dokularda, hastalığı tanımlayan önemli özelliklerin gözlemlenmesi mümkün oldu.
Desminin Dağılımı ve Toplanma Sorunları
Yapılan incelemelerde, desminin mutasyona uğramış hücrelerde daha fazla toplandığı gözlemlendi. Kargar, “Sağlıklı hücrelerde protein dağılımını incelediğimizde, desminin kardiyomiyositin Z-diski bölgesine gittiğini gördük. Ancak hastalığa neden olan mutasyona sahip hücrelerde bu desminin daha fazla toplandığını keşfettik” ifadelerini kullandı.
Desmin birikiminin, dokuların kasılma yeteneğini etkileyip etkilemediğini belirlemek için ek testler yapıldı. Sonuçlar, desmin birikimi olan dokuların uygun kalsiyum yönetimi sergilemediğini ortaya koydu.
Gelecek Çalışmalar ve Potansiyel Tedavi Seçenekleri
Huebsch ve Kargar, DRM için mikro mühendislik kalp dokularını kullanarak potansiyel bir tedavi denemesi yaptılar ancak olumlu sonuç alamadılar. Daha önce yapılan çalışmalarda JAK-STAT yolaklarını inhibe eden bir ilacın desmin birikimini azalttığı görülmüştü. Ancak, bu modelde aynı sonucu elde edemediler.
Araştırmacılar, kalsiyum yönetiminde rol oynayan hangi proteinlerin DRM’de bozulduğunu anlamaya yönelik çalışmalarını sürdürecekler. Bu modelin, daha yaygın kalp hastalıkları için de tedavi seçenekleri geliştirmeye katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.
