Kadınların eğitim, kariyer, ekonomik koşullar veya kişisel tercihleri nedeniyle anne olmayı daha ileri yaşlara ertelemesi giderek daha sık karşılaşılan bir durum. Üreme tıbbındaki gelişmeler ise yumurtaların genç yaşta dondurularak ileride kullanılabilmesine imkân sağlıyor.
Türkiye’de ise bir kadının yalnızca gelecekte çocuk sahibi olma ihtimalini korumak istemesi, yumurta dondurma işlemi için tek başına yeterli değil.
Sağlık Bakanlığı’nın güncel bilgilendirmesine göre yumurta dondurma; kemoterapi ve radyoterapi gibi yumurtalık hücrelerine zarar verebilecek tedaviler öncesinde, üreme fonksiyonlarının kaybedilmesine yol açabilecek ameliyatlardan önce ve düşük yumurtalık rezervi bulunan henüz doğum yapmamış kadınlarda uygulanabiliyor.
Genç yaşta neden önemli?
Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Op. Dr. Betül Kalay, yumurta sayısı ve kalitesinin yaşla birlikte değişmesinin işlemin zamanlamasını önemli hale getirdiğine dikkat çekiyor.
Kalay, 35 yaşın altındaki kadınlarda 10-15 yumurtanın gebelik şansı açısından iyi bir sayı olarak değerlendirilebildiğini, 35-40 yaş arasında 15-20, 40 yaş sonrasında ise gebelik ihtimalini artırabilmek için 20’nin üzerinde yumurtaya ihtiyaç duyulabildiğini belirtiyor.
Sağlık Bakanlığı’nın bilgilendirmesinde de 35 yaş sonrasında yumurtalık rezervi ve doğal yollarla gebe kalma şansının giderek azaldığı belirtiliyor.
Bir yumurta bir bebek anlamına gelmiyor
Yumurta dondurmayla ilgili en önemli yanılgılardan biri de dondurulan her yumurtanın ileride gebelik sağlayacağı düşüncesi.
Kalay, dondurulan yumurtaların çözüldüğünde yaklaşık yüzde 85-90’ının canlılığını koruduğunu belirterek şu noktaya dikkat çekiyor:
“Bir yumurta, bir bebek demek değil. Dondurulan her yumurtanın gebelikle sonuçlanması söz konusu değil. Bu nedenle elimizde daha fazla sayıda yumurta bulunması, ileride gebelik elde etme şansını artırıyor.”
Türkiye’de “sosyal yumurta dondurma” mümkün değil
Tartışmanın asıl düğümlendiği nokta ise burada ortaya çıkıyor.
Sağlıklı bir kadının yumurtalık rezervi düşük değilse ve mevzuatta belirtilen diğer tıbbi koşulları taşımıyorsa, yalnızca ileride anne olma seçeneğini korumak amacıyla yumurtalarını dondurması Türkiye’deki mevcut uygulamanın kapsamında bulunmuyor. Sağlık Bakanlığı’nın yayımladığı koşullar arasında kişisel tercihe bağlı “sosyal yumurta dondurma” yer almıyor.
Dolayısıyla kadın, çocuk sahibi olmayı ileri bir yaşa bırakmayı planlasa bile yumurtalarını daha genç yaşta dondurmak için yalnızca kendi tercihiyle bu yönteme başvuramıyor.
Devlet kadınların üreme zamanlamasına ne kadar karışmalı?
Bu durum tıbbi tartışmanın ötesinde kadınların kendi bedenleri ve gelecekleri hakkında karar verme hakkına ilişkin daha geniş bir tartışmayı beraberinde getiriyor.
Bir tarafta yaş ilerledikçe yumurtalık rezervinin ve doğal gebelik ihtimalinin azalması bulunuyor. Diğer tarafta ise yumurta dondurma işleminin uygulanabilmesi için mevzuatın aradığı tıbbi koşullar var.
Üstelik düşük yumurtalık rezervinin belgelenmesi de belirli bir prosedüre bağlı. Sağlık Bakanlığı’na bağlı Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin bilgilendirmesinde, düşük rezerv veya erken menopoz riski nedeniyle yumurta dondurulabilmesi için durumun üç uzman hekimden oluşan sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi gerektiği belirtiliyor.
